Güntay Gəncalp

Ilk məhəbbət

ايلک محبت

                 Çocuqluq dünyası fərqlı olur. Adam elə bilir ki, həyat əbədidir. Zaman keçdikcə çocuq ölüm, ayrılıq qavramları ilə tanış olur. Yaş üstünə yaş gəldikcə bu dünyanın olayları, olmuşları və olacaqları ilə tanış olma sürəci başlayır. Çocuqluqda sevgi anlayışı da fərqli olur. Çocuğu sevdiyi birinə bağlayan etkənlər gənclik dönəmində olduğuna bənzəməz. Çocuqluq dönəmindəki sevgi və ya dostluq ilişkiləri çocuğun tərbiyəsinə çox təsir göstərir. Hətta bəzən yaşlanmış olan çocuğun röyalarından ayrılmır bu ilk məhəbbətin macəraları. Tez-tez yoxuma girən bu macəralardan birini yazmaq istəyirəm. Hər dəfə də röyalarıma girdiyində göz yaşları içində oyandığım bu hadisə, bilincaltıma yerləşmiş olan bir olay.

***

                 Kəndimiz həddindən artıq yoxsul idi. Bəzi ailələrin heç bir qarış da tarlaları yox idi. İndi düşünürəm ki, onlar necə təmin edirmişlər həyatlarını. Yalnız bunu xatırlayıram ki, kəndin cavanları dəstə-dəstə böyük şəhərlərə fəhləliyə gedərdilər. Bir də bu yoxsulların qapısında bir neçə mal-davar olardı. Kəndin oğlanları fəhləliyə getdikləri üçün mal-davar işinə də qadınlar, qızlar baxardı. Bu üzdən də kəndin örüşlərində çoxlu çoban qızlara rast gəlmək mümkün idi. Bu çoban qızların çoxlarının ayaqları yalın olardı. Ayaqqabı almağa pul olmazdı. Hətta qadınlar pulun nə olduğunu bilməzdilər. Bizim bir azcıq tarlamız var idi. Həyatımız buradan təmin olurdu. Bəzən də kəndin qızları tarlaları olan adamların zəmilərini biçir, noxudlarini, bəzərəklərini yolub, qarşılıq olaraq məslən bir dəriz buğda və ya bir qucaq noxud və bəzərək alırdılar. Bu hadisənin baş verdiyi zamanda mən birinci ibtidai sinifi bitirmişdim. Yay tətilində ya örüşlərdə qoyunlarımız, mallarımızı otarırdım, ya da tarlada çalışan ailəmə yardım edirdim. Nədənini bilmirəm, ancaq evimizdə ayrıca bir hörmətim var idi. Yazıb-oxumağı yenicə öyrənmişdim. Ancaq mən də kəndin digər çocuqları kimi tarlalarda üstümüzdə heç paltar olmadan çalışardıq. Var olan yamaxlı paltarlarımızı dərs başlarkən məktəb üçün saxlardıq. Qizmar günəşin altında incə dərilərimiz yanardı. Ancaq kasib olduğumuzun fərqində deyildik. Çünkü gözümüzü açdığımızda belə görmüşdük və həyatın da ancaq bunda ibarət olduğunu sanırdıq.

                 Fərqində olmadığım bu bədbəxt həyat içində mənim həyatıma məna verən bir hadisə var idi. Qonşumuz qızı Qıztamamı sevirdim. Qıztamam gilin evi bizim evə yapışıq idi. Dəqiq olaraq bilmirəm nə zaman tanış oldum Qıztamamla, ancaq onun qucağında özümü çox rahat hiss edirdim. Qıztamam məni bağrıba basıb öpdüyündə ruhum böyüyürdü onun qucağında. Qıztamam, yenə də səni röyalarımda gördüyümdə eyni duyğuları yaşayıram, sevirəm səni.

                 6 ya da 7 yaşım var idi. Axşam çağı tarladan yorğun-arğın evə döndüyümdə anam məni yatıra bilməzdi. Sonra divarın başından: “Qıztamam, sənalla gəl bu uşağı yatırd”-deyərdi. Qıztamam gəlməsə idi yatmazdım, yata bilməzdim. Qıztamam məni hər gecə bağrına basıb qulağıma gözəl şeylər pıçıldardı. Sonra da nə zaman yatdığımın fərqində olmazdım, rahat və dərin yuxuya dalardım. Qıztamam mənə deyirdi: “mən sənə ərə gedəcəyəm, səndən başqa kimsəylə elənmərəm.” Qıztamamın bu sözlərinə sevinirdim. Kənddə hər dəfə toy olanda “Mən də Qıztamamla evlənəcəyəm”- deyərdim. Əslində isə toyda nələr olur, nədən evlənilirin bilincində deyildim. Mənim üçün evliliyin anlamı o idi ki, Qıztamam olmasa yuxum gəlməz, yaşaya bilmərəm. Qıztamam, hətta ata-anamdan da daha sevimli olmuşdu mənim üçün. Bəzən məni qucağına alıb dili ilə qıdıxlayırdı bədənimin hər tərəfini. Onun bu davranışları ləzzət verirdi mənə. Bir dəfə də duduşumu ağzına alıb oynadırdı. Mən də özümü saxlaya bilməyib ağzına işəmişdim. Sevinmişdi Qıztamam. Ağzındakı isəməyimi boşaldıb gülə gülə məni öpməyə davam etmişdi. Dodaqları ağzıma toxunduğunda öz işəməyimin qoxusu burnuma dolmuşdu. Kənddə çimmək üçün imkan yox idi. İnsanlar iki ayda, üç ayda bir yol tölədə çimirdilər. Ancaq yayda isə dərədəki göldə çimirdilər. Qıztamam da gedib dərədə çimirdi. Daha sonra anladım ki, təkbaşına dərədə çiməkdən qorxduğu üçün məni də özü ilə aparırmış. Ancaq ləzzət alırdım onunla bir yerdə olmaqdan. Qıztamam tam soyunub balaca göldə çimirdi. Məni də suya batırıb çıxarırdı. O zaman Qiztamamın budlarının arasında bolluca qara tüklər olduğunu gördüm. Qasığının üstündə olan tüklər mənim başımın tükündən çox idi. Ömrü boyu qışın qarında da ayaqyalın gəzdiyi üçün dabanı partlaq-partlaq idi. Qıztamama “Nədən qasığının üstündə bu qədər tük var?” sorduğumda “Onu qırxmaq üçün lezva lazımdır. Lezva yoxumuzdur. Hardan alım?”- demişdi. Mən də “İstərsən böyük qardaşımın üz qırxanını gizlincə gətirim verim sənə”- demişdim. Qıztamam üzümə baxıb gülmüşdü. Qıztamam üçün hər bir fədakarlıq etməyə hazır idim. Hətta buna görə qardaşım məni döysəydi də. Bu işi Qıztamam üçün etdim. Daha sonra bir yerdə çimməyə getdiyimizdə Qıztamamın qasığının üstündə tük görmədim.

                 Yayın qızmar çağı idi. Qıztamam kəndimizə bitişik bizim tarlada noxud yolurdu, mən də quzuları otarırdım. Birdən Qıztamam dedi ki, deyəsən kəndin müəllimi gəlir. Doğrudan da kəndin müəllimi sinifdə qalmış çocuqlardan yenidən imtahan almaq üçün gəlirdi. Bilirdim ki, müəllim məni çox istəyir və məni görsə gəlib halımı soracaq. Ancaq mənim əynimdə heç bir paltar yox idi. Kəsilməmiş duduşumla quzu otarırdım. Tarlamızın yanında qoşqonmaz adında bir yer var idi. Buraya ona görə quşqonmaz deyirdilər ki, çox sərt tikanları var idi, hətta quşlar da oraya sərt tikanlar üzündən qona bilməzdi. Müəllim məni lüt görməsin deyə, qaçıb özümü qoşqonmaz yerə soxdum. Tikan hər tərəfimi budamışdı. Hər tərəfimdən qan axırdı. Duduşumdan belə, qan axırdı. Müəllimin keçib getdiyini Qıztamam mənə bildirdikdən sonra quşqonmazlıqdan çıxdım. Qiztamamın gözləri dolmuşdu. Axır özünü saxlaya bilməyib hönkür-hönkür ağladı. Sonra da bədənimə batmış tikanları çıxarırdı. Dili ilə qan axan yerləri yalayırdı. İlk dəfə həyatımda çəkdiyim ən acı işkəncə bu olmuşdu. İlk dəfə olaraq beynimə sızmışdı ki, deyəsən həyatımızda böyük bir əksiklik var. Bu əksikliyin adı yoxsulluq və zülm idi. Quşqonmazdakı acılarım ara-sıra yuxuma girir. Ancaq Qıztamamın sevgisi hesabına tez unutdum o zaman bu ağrıları.

                 Beləcə Qıztamam mənim hər şeyim olmuşdu. Gecələr onun qoynuna sıxılıb yatırdım. Gündüzlər isə arxayınca örüşlərdə quzuları otarırdım, çünkü bilirdim Qiztamamın sehrikar qucağı axşam məni gözləyir.

                 Bir gün evə gəldiyimdə görüdüm həm bizim, həm də Qıztamam gilin qapısında 10-15 at var. Anamdan “Bu atlar kimindir?” soruşdum. Anam çox ehtiyatla mənə baxaraq “Qıztamamın toyudur, gəlin köçür”- dedi. Elə bil dünyam dağıldı. Mən gerçəkdən Qıztamamın mənə dediklərinə inanmışdım. Ömrümün sonuna qədər Qıztamamla bir yerdə yaşayacağımı sanırdım. Anama “Axı o mənə ərə gedəcəyini demişdi”- dedim. Anam məni bağrına basıb “Sən də böyüdüyündə başqası ilə evənərsən gözüm qurban”- dedi. Anamın qucağında hönkür-hönkür ağlayırdım: “Mən başqasını istəmirəm, mən Qıztamamı istəyirəm”-deyirdim.

                 Həyətdən gümbültü səsi gəldi. Qaçdım gördüm Qıztamamın başına duvaq atmışlar ata mindirirlər. Duvağın altından Qıztamamın ağladığını gördüm. Dedim yəqin mənim üçün ağlayır. Mən də başladım ağlamağa və çığırıb dedim: “Qıztamam bəs sən mənə demişdin mənimlə evlənəcəksən, məni buraxıb hara gedirsən, mən sənsiz necə yaşayacağam?” Toydakı adamlarn hamısı dönüb mənə baxırdı. Hamı da mənim tam lüt bədənimə baxırdı. Qıztamam atın üstündən dönüb mənə baxdı və əlləri ilə yaş axan gözlərini qapadı. Yalvarmağa başladım “Xahiş edirəm getmə, qurban olum getmə, Qıztamam getmə!” Atlılar Qıztamamı apardılar. Gedib töyləmizdəki atı çıxardım, minib Qıztamamın arxasınca çapmağa başladım. Qabağıma çıxan kəndlilərimizdən ağlayaraq yardım istəyirdim: “Bəlkə Sizin gücünüz çatar, qoymayın Qıztamamı aparsınlar.” Adamlar gülümsəyib keçirdilər. Tarlada dəryaz çalan atamın yanına çapdım atı. “Ata, Qıztamamı aparırlar, kömək elə ata!” Atam “Bala qoy aparsınlar dəə”- dedi. Atam da məni anlamadı. Artıq Qıztamamı aparan atlılar uzaqlaşmaq, gözdən itmək üzrə idi. Atlıların arxasınca çapıb son dəfə olaraq Qıztamamı görmək istədim. Atlılara çatmışdım. “Qıztamam, bəs sən demişdin mənə ərə gedəcəksən”- dedim. Qıztamamın gözlərindən yaş axırdı. Atlıların içindən bir yaşlı kişi çıxıb mənə “Ayə, qodux, sən get götüvə bir şalvar tap sonra evlənmək fikrinə düş!”- dedi. Bu söz mənə çox təsir elədi. Dönüb özümə baxdım. Gerçəkdən əynimdə heç bir şey yox idi. Qıztamamı aparan karvan artıq gözlərdən itmişdi. Yalnız, tək-tənha qalmışdım. Sevdiyim quzularımı qucaqlayıb ağlayırdım. Qıztamamın zümzümə etdiyi mahnıları pıçıldayırdım. Qıztamamın çimdiyi gölə uğrayıb onun göldəki hərəkətlərini xatırlayırdım.

***

                 İllər keçdi. Eşitdim ki, Qıztamam gil Muğanşəhrə köçmüşlər. Həm də çox qorxunc bir xəbər də eşitdim: “Qıztamam ailədəki anlaşılmazlıq üzündən özünü atıb yanar təndirə. Ölməmiş ancaq əl-ayağı bir yerə yığılıb, əng əti bir-birinə keçmiş və danışa bilmir. Əri də Qıztamamı boşamış, indi qardaşı gildə qalır.” Bu xəbər məni çox üzmüşdü. Təbrizdə tibb universitəsində oxuyurdum. Bir gün Muğana gedib Qıztamamı görmək istədim. Muğanda bir çox qohumlarımız var idi. Qohumlarımız da mənə çox hörmət edirdilər. Getdim Muğana. Hər gün bir qohum məni qonaq çağırırdı. Çoxları da öz kəndimizdən buraya köçmüşdülər. Görürdüm ki, kənddə mənimlə oynayan qızların çoxu ərə getməli olmuşlar artıq.

                 Bir axşam da özüm Qıztamamın qardaşı gilə getdim. Qıztamamın da qardaşları, bacıları gəlin köçdükdən sonra köçmüşdülər Muğana. Özümü tanıtdım. Filan kəsin oğluyam. Çox hörmət edib evə dəvət etdilər. Qıztamamı gördüm. Bir ət yığını kimi bir küncdə oturmuşdu mənim ilk məhəbbətim. Çətin tanınırdı. Gözəlliyindən bir əsər qalmamış, çox çirkin olmuşdu. Üzünə adam baxanda yanıqların yerindən qorxurdu. Danışa bilməsə də eşidə bilirdi. “Salam Qıztamam, məni tanıdınmı?” dedim. Başı ilə işarət edərək “Yox, tanımadım”- dedi. Özümü tanıtdıqdan sonra gözlərindən yaş axmağa başladı. Yüksək səslə ağlaya bilmirdi. Ancaq gözlərinin yaşı durmadan axırdı. Qıztamamın boynunu qocaqladım. Mən də ağlayırdım. “Qıztamam, bərabər çimdiyimiz gölə bir çox şeir yazmışam. Mən səni heç bir zaman unutmadım. Səni sevirəm Qıztamam. Xatırlayırsanmı quşqonmaz tikanlığın tikanlarını sən mənim bədənimdən çıxardın. Səni sevirəm Qıztamam. Mən bu düzənə savaş açmışam. Hər an məni tutub zindana sala bilərlər. Bu düzəni dağdacağam Qıztamam. Mənim dostum, mənim Qıztamamım.”- dedim. Sarılmışdım Qıztamamın hərəkətsiz vücuduna. Evdə olan hər kəs ağlayırdı. Mənim ilk məhəbbətim məhv olmuşdu.

                 20 gün Muğanda qaldım. Bir gecə əmim gildə idim. Zəng etdilər ki, Qıztamam öldü. Gəlin cənazə mərasiminə. Yas yerinə getdik. Bəzi adamlar pıçıldayırdı ki, Qıztamam rahat oldu. Elə yaşamaqdansa ölüm yaxşıdır. Qadınlar pərdə çəkmişdilər və Qıztamamın bədənini yuyub kəfənləyirdilər. Qıztamamı tabuta qoydular. Mən tabutun önündən yapışdım. Məzarlıqda iki nəfər qayışımızı  çıxarıb cənazəyə bağladıq. Qıztamamın cənazəsini qəbirə salladıq. Qayışımı Qıztamamın belindən açarkən: “Əlvida Qıztamam, səni unutmayacağam.”- dedim.

Sabahısı kəndimizə yola düşdüm. Qıztamamla olan xatirələrimizin yerlərini, o müqəddəs yerləri görmək üçün kəndimizə getdim

***

                 Qıztamam tez-tez yuxuma girir. Bəzən odun içində yanaraq məni imdada çağırır. Yuxudan oyanıram və ...

10.11.2007

گونتای گنجآلپ

ايلک محبت

                      چوجوقلوق دونياسي فرقلي اولور. آدام ائله بيلير کي، حيات ابديدير. زامان کئچديکجه چوجوق اؤلوم، آيريليق قاوراملاري ايله تانيش اولور. ياش اوستونه ياش گلديکجه بو دونيانين اولايلاري، اولموشلاري و اولاجاقلاري ايله تانيش اولما سورجي باشلايير. چوجوقلوقدا سئوگي آنلاييشي دا فرقلي اولور. چوجوغو سئوديگي بيرينه باغلايان ائتکنلر گنجليک دؤنمينده اولدوغونا بنزه مز. چوجوقلوق دؤنمينده کي سئوگي و يا دوستلوق ايليشکيلري چوجوغون تربييه سينه چوخ تاثير گؤسترير. حتّی بعضن ياشلانميش اولان چوجوغون رؤيالاريندان آيريلمير بو ايلک محبتين ماجرالاري. تئز- تئز يوخوما گيرن بو ماجرالاردان بيريني يازماق ايسته ييرم. هر دفعه  ده رؤيالاريما گيرديگينده گؤز ياشلاري ايچينده اويانديغيم بو حاديثه ، بيلينجآلتيما يئرلشميش اولان بير اولاي.  

***

                 کنديميز حدديندن آرتيق يوخسول ايدي. بعضي عاييله لرين هئچ بير قاريش دا تارلالاري يوخ ايدي. ايندي دوشونورم کي، اونلار نئجه تامين ائديرميشلر حياتلاريني. يالنيز بونو خاطيرلاييرام کي، کندين جاوانلاري دسته- دسته بؤيوک شهرلره فهله ليگه گئدرديلر. بير ده بو يوخسوللارين قاپيسيندا بير نئچه مال-داوار اولاردي. کندين اوغلانلاري فهله ليگه گئتديکلري اوچون مال-داوار ايشينه ده قادينلار، قيزلار باخاردي. بو اوزدن ده کندين اؤروشلرينده چوخلو چوبان قيزلارا راست گلمک مومکون ايدي. بو چوبان قيزلارين چوخلاري نين آياقلاري يالين اولاردي. آياققابي آلماغا پول اولمازدي. حتّی قادينلار پولون نه اولدوغونو بيلمزديلر. بيزيم بير آزجيق تارلاميز وار ايدي. حياتيميز بورادان تامين اولوردو. بعضن ده کندين قيزلاري تارلالاري اولان آداملارين زميلريني بيچير، نوخودلاريني، بَزَرَکلريني يولوب، قارشيليق اولاراق مثلن بير دَريز بوغدا و يا بير قوجاق نوخود و بَزَرَک آليرديلار. بو حاديثه نين باش وئرديگي زاماندا من بيرينجي ايبتيدايي صينيفي بيتيرميشديم. ياي تعطيلينده يا اؤروشلرده قويونلاريميز، ماللاريميزي اوتاريرديم، يا دا تارلادا چاليشان عاييله مه يارديم ائديرديم. ندنيني بيلميرم، آنجاق ائويميزده آيريجا بير حؤرمتيم وار ايدي. يازيب- اوخوماغي يئنيجه اؤيرَنميشديم. آنجاق من ده کندين ديگر چوجوقلاري کيمي تارلالاردا اوستوموزده هئچ پالتار اولمادان چاليشارديق. وار اولان ياماخلي پالتارلاريميزي درس باشلارکن مکتب اوچون ساخلارديق. قيزمار گونشين آلتيندا اينجه دريلريميز ياناردي. آنجاق کاسيب اولدوغوموزون فرقينده دئييلديک. چونکو گؤزوموزو آچديغيميزدا بئله گؤرموشدوک و حياتين دا آنجاق بوندا عيبارت اولدوغونو سانيرديق.  

                 فرقينده اولماديغيم بو بدبخت حيات ايچينده منيم حياتيما معنا وئرن بير حاديثه  وار ايدي. قونشوموز قيزي قيزتامامي سئويرديم. قيزتامام گيلين ائوي بيزيم ائوه ياپيشيق ايدي. دقيق اولاراق بيلميرم نه زامان تانيش اولدوم قيزتاماملا، آنجاق اونون قوجاغيندا اؤزومو چوخ راحات حيسس ائديرديم. قيزتامام مني باغريبا باسيب اؤپدويونده روحوم بؤيويوردو اونون قوجاغيندا. قيزتامام، يئنه ده سني رؤيالاريمدا گؤردويومده عئيني دويغولاري ياشاييرام، سئويرم سني.  

                    6 يا دا 7 ياشيم وار ايدي. آخشام چاغي تارلادان يورغون-آرغين ائوه دؤندويومده آنام مني ياتيرا بيلمزدي. سونرا ديوارين باشيندان: " قيزتامام، سن الله گل بو اوشاغي ياتيرد"- دئيَردي. قيزتامام گلمه سه  ايدي ياتمازديم، ياتا بيلمزديم. قيزتامام مني هر گئجه باغرينا باسيب قولاغيما گؤزل شئيلر پيچيلداردي. سونرا دا نه زامان ياتديغيمين فرقينده اولمازديم، راحات و درين يوخويا دالارديم. قيزتامام منه دئييردي: "من سنه اره گئده جه يم، سندن باشقا کيمسه  ايله ائولنمرم." قيزتامامين بو سؤزلرينه سئوينيرديم. کندده هر دفعه  توي اولاندا "من ده قيزتاماملا ائولنه جه يم" - دئيَرديم. اصلینده ايسه تويدا نه لر اولور، ندن ائوله نيليرين بيلينجينده دئييلديم. منيم اوچون ائوليليگين آنلامي او ايدي کي، قيزتامام اولماسا يوخوم گلمز، ياشايا بيلمَرَم. قيزتامام، حتّی آتا-آنامدان دا داها سئويملي اولموشدو منيم اوچون. بعض مني قوجاغينا آليب دیلي ايله قيديخلاييردي بدنيمين هر طرفيني. اونون بو داورانيشلاري لذت وئريردي منه. بير دفعه  ده دودوشومو آغزينا آليب اويناديردي. من ده اؤزومو ساخلايا بيلمه ييب آغزينا ايشه ميشديم. سئوينميشدي قيزتامام. آغزينداکي ايشه مه ييمي بوشالديب گوله گوله مني اؤپمه يه داوام ائتميشدي. دوداقلاري آغزيما توخوندوغوندا اؤز ايشه مه گيمين قوخوسو بورنوما دولموشدو. کندده چيممک اوچون ايمکان يوخ ايدي. اينسانلار ايکي آيدا، اوچ آيدا بير يول تؤله ده چيميرديلر. آنجاق يايدا ايسه دره ده کي  گؤلده چيميرديلر. قيزتامام دا گئديب دره ده چيميردي. داها سونرا آنلاديم کي، تکباشينا دره ده چيمکدن قورخدوغو اوچون مني ده اؤزو ايله آپاريرميش. آنجاق لذت آليرديم اونونلا بير يئرده اولماقدان. قيزتامام تام سويونوب بالاجا گؤلده چيميردي. مني ده سويا باتيريب چيخاريردي. او زامان قيزتامامين بودلاري نين آراسيندا بوللوجا قارا توکلر اولدوغونو گؤردوم. قاسيغي نين اوستونده اولان توکلر منيم باشيمين توکوندن چوخ ايدي. عؤمرو بويو قيشين قاريندا دا آياقيالين گزديگي اوچون داباني پارتلاق-پارتلاق ايدي. قيزتاماما "ندن قاسيغي نين اوستونده بو قدر توک وار؟" سوردوغومدا "اونو قيرخماق اوچون تيغا لازيمدير. تيغا يوخوموزدور. هاردان آليم؟ " - دئميشدي. من ده "ايسترسن بؤيوک قارداشيمين اوز قيرخانيني گيزلينجه گتيريم وئريم سنه" - دئميشديم. قيزتامام اوزومه باخيب گولموشدو. قيزتامام اوچون هر بير فداکارليق ائتمه يه حاضير ايديم. حتّی بونا گؤره قارداشيم مني دؤيسه يدي ده. بو ايشي قيزتامام اوچون ائتديم. داها سونرا بير يئرده چيممه يه گئتديگيميزده قيزتامامين قاسيغي نين اوستونده توک گؤرمه ديم.  

                 يايين قيزمار چاغي ايدي. قيزتامام کنديميزه بيتيشيک بيزيم تارلادا نوخود يولوردو، من ده قوزولاري اوتاريرديم. بيردن قيزتامام دئدي کي، دئيه سن کندين معلليمي گلير. دوغرودان دا کندين معلليمي صينيفده قالميش چوجوقلاردان يئنيدن ايمتحان آلماق اوچون گليردي. بيليرديم کي، معلليم مني چوخ ايسته يير و مني گؤرسه گليب حاليمي سوراجاق. آنجاق منيم اگنيمده هئچ بير پالتار يوخ ايدي. کسيلمه ميش دودوشوملا قوزو اوتاريرديم. تارلاميزين يانيندا قوشقونماز آديندا بير يئر وار ايدي. بورايا اونا گؤره قوشقونماز دئييرديلر کي، چوخ سرت تيکانلاري وار ايدي، حتّی قوشلار دا اورايا سرت تيکانلار اوزوندن قونا بيلمزدي. معلليم مني لوت گؤرمه سين دئيه، قاچيب اؤزومو قوشقونماز يئره سوخدوم. تيکان هر طرفيمي بوداميشدي. هر طرفيمدن قان آخيردي. دودوشومدان بئله، قان آخيردي. معلليمين کئچيب گئتديگيني قيزتامام منه بيلديرديکدن سونرا قوشقونمازليقدان چيخديم. قيزتامامين گؤزلري دولموشدو. آخير اؤزونو ساخلايا بيلمه ييب هؤنکور-هؤنکور آغلادي. سونرا دا بدنيمه باتميش تيکانلاري چيخاريردي. ديلي ايله قان آخان يئرلري يالاييردي. ايلک دفعه  حياتيمدا چکديگيم ان آجي ايشکنجه بو اولموشدو. ايلک دفعه  اولاراق بئينيمه سيزميشدي کي، دئيه سن حياتيميزدا بؤيوک بير عکسيکليک وار. بو عکسيکليگين آدي يوخسوللوق و ظولم ايدي. قوشقونمازداکي آجيلاريم آرا-سيرا يوخوما گيرير. آنجاق قيزتامامين سئوگيسي حسابينا تئز اونوتدوم او زامان بو آغريلاري.  

                 بئله جه قيزتامام منيم هر شئييم اولموشدو. گئجه لر اونون قوينونا سيخيليب ياتيرديم. گوندوزلر ايسه آرخايينجا اؤروشلرده قوزولاري اوتاريرديم، چونکو بيليرديم قيزتامامين سِحرکار قوجاغي آخشام مني گؤزله يير. 

                 بير گون ائوه گلديگيمده گؤرودوم هم بيزيم، هم ده قيزتامام گيلين قاپيسيندا 10-15 آت وار. آنامدان "بو آتلار کيميندير؟" سوروشدوم. آنام چوخ احتياطلا منه باخاراق "قيزتامامين تويودور، گلين کؤچور"- دئدي. ائله بيل دونيام داغيلدي. من گئرچکدن قيزتامامين منه دئديکلرينه اينانميشديم. عؤمرومون سونونا قدر قيزتاماملا بير يئرده ياشاياجاغيمي سانيرديم. آناما "آخي او منه اره گئده جگيني دئميشدي"- دئديم. آنام مني باغرينا باسيب "سن ده بؤيودويونده باشقاسي ايله ائونرسن گؤزوم قوربان"- دئدي. آنامين قوجاغيندا هؤنکور-هؤنکور آغلاييرديم: "من باشقاسيني ايستميرم، من قيزتامامي ايسته ييرم"- دئييرديم.  

                 حَيَتدن گومبولتو سسي گلدي. قاچديم گؤردوم قيزتامامين باشينا دوواق آتميشلار آتا مينديريرلر. دوواغين آلتيندان قيزتامامين آغلاديغيني گؤردوم. دئديم يقين منيم اوچون آغلايير. من ده باشلاديم آغلاماغا و چيغيريب دئديم: "قيزتامام بس سن منه دئميشدين منيمله ائولنه جکسن، مني بوراخيب هارا گئديرسن، من سنسيز نئجه ياشاياجاغام؟" تويداکي آداملارن هاميسي دؤنوب منه باخيردي. هامي دا منيم تام لوت بدنيمه باخيردي. قيزتامام آتين اوستوندن دؤنوب منه باخدي و اللري ايله ياش آخان گؤزلريني قاپادي. يالوارماغا باشلاديم "خواهيش ائديرم گئتمه، قوربان اولوم گئتمه، قيزتامام گئتمه!" آتليلار قيزتامامي آپارديلار. گئديب طؤيله ميزده کي آتي چيخارديم، مينيب قيزتامامين آرخاسينجا چاپماغا باشلاديم. قاباغيما چيخان کندليلريميزدن آغلاياراق يارديم ايسته ييرديم: "بلکه سيزين گوجونوز چاتار، قويمايين قيزتامامي آپارسينلار." آداملار گولومسه ييب کئچيرديلر. تارلادا درگاز چالان آتامين يانينا چاپديم آتي. "آتا، قيزتامامي آپاريرلار، کؤمک ائله آتا!" آتام "بالا قوي آپارسينلار ده ه"- دئدي. آتام دا مني آنلامادي. آرتيق قيزتامامي آپاران آتليلار اوزاقلاشماق، گؤزدن ايتمک اوزره ايدي. آتليلارين آرخاسينجا چاپيب سون دفعه  اولاراق قيزتامامي گؤرمک ايسته ديم. آتليلارا چاتميشديم. " قيزتامام، بس سن دئميشدين منه اره گئده جکسن" - دئديم. قيزتامامين گؤزلريندن ياش آخيردي. آتليلارين ايچيندن بير ياشلي کيشي چيخيب منه " آيه، قودوخ، سن گئت گؤتووه بير شالوار تاپ سونرا ائولنمک فيکرينه دوش!" - دئدي. بو سؤز منه چوخ تاثير ائله دي. دؤنوب اؤزومه باخديم. گئرچکدن اَينيمده هئچ بير شئي يوخ ايدي. قيزتامامي آپاران کاروان آرتيق گؤزلردن ايتميشدي. يالنيز، تک- تنها قالميشديم. سئوديگيم قوزولاريمي قوجاقلاييب آغلاييرديم. قيزتامامين زومزومه ائتديگي ماهنيلاري پيچيلداييرديم. قيزتامامين چيمديگي گؤله اوغراييب اونون گؤلده کي  حرکتلريني خاطيرلاييرديم.  

***

                 ايللر کئچدي. ائشيتديم کي، قيزتامام گيل موغانشهره کؤچموشلر. هم ده چوخ قورخونج بير خبر ده ائشيتديم: " قيزتامام عاييله ده کي  آنلاشيلمازليق اوزوندن اؤزونو آتيب يانار تنديره. اؤلمه ميش آنجاق ال-آياغي بير يئره ييغيليب، انگ اتي بير- بيرينه کئچميش و دانيشا بيلمير. اري ده قيزتامامي بوشاميش، ايندي قارداشي گيلده قالير." بو خبر مني چوخ اوزموشدو. تبريزده طيب اونيوئرسيته سينده اوخويوردوم. بير گون موغانا گئديب قيزتامامي گؤرمک ايسته ديم. موغاندا بير چوخ قوهوملاريميز وار ايدي. قوهوملاريميز دا منه چوخ حؤرمت ائديرديلر. گئتديم موغانا. هر گون بير قوهوم مني قوناق چاغيريردي. چوخلاري دا اؤز کنديميزدن بورايا کؤچموشدولر. گؤروردوم کي، کندده منيمله اوينايان قيزلارين چوخو اره گئتمه لي اولموشلار آرتيق. 

                 بير آخشام دا اؤزوم قيزتامامين قارداشي گيله گئتديم. قيزتامامين دا قارداشيلاری، باجيلاري گلين کؤچدوکدن سونرا کؤچموشدولر موغانا. اؤزومو تانيتديم. فيلان کسين اوغلويام. چوخ حؤرمت ائديب ائوه دعوت ائتديلر. قيزتامامي گؤردوم. بير ات ييغيني کيمي بير کونجده اوتورموشدو منيم ايلک محبتيم. چتين تانينيردي. گؤزلليگيندن بير اثر قالماميش، چوخ چيرکين اولموشدو. اوزونه آدام باخاندا يانيقلارين يئريندن قورخوردو. دانيشا بيلمه سه  ده ائشيده بيليردي. "سالام قيزتامام، مني تانيدينمي؟" دئديم. باشي ايله ايشارت ائده رک "يوخ، تانيماديم"- دئدي. اؤزومو تانيتديقدان سونرا گؤزلريندن ياش آخماغا باشلادي. يوکسک سسله آغلايا بيلميردي. آنجاق گؤزلري نين ياشي دورمادان آخيردي. قيزتامامين بوينونو قوجاقلاديم. من ده آغلاييرديم. "قيزتامام، برابر چيمديگيميز گؤله بير چوخ شعر يازميشام. من سني هئچ بير زامان اونوتماديم. سني سئويرم قيزتامام. خاطيرلاييرسانمي قوشقونماز تيکانليغين تيکانلاريني سن منيم بدنيمدن چيخاردين. سني سئويرم قيزتامام. من بو دوزنه ساواش آچميشام. هر آن مني توتوب زيندانا سالا بيلرلر. بو دوزه ني داغداجاغام قيزتامام. منيم دوستوم، منيم قيزتاماميم." - دئديم. ساريلميشديم قيزتامامين حرکتسيز ووجودونا. ائوده اولان هر کس آغلاييردي. منيم ايلک محبتيم محو اولموشدو.  

                  20 گون موغاندا قالديم. بير گئجه عميم گیلده ايديم. زنگ ائتديلر کي، قيزتامام اؤلدو. گلين جنازه مراسيمينه. ياس يئرينه گئتديک. بعضي آداملار پيچيلداييردي کي، قيزتامام راحات اولدو. ائله ياشاماقدانسا اؤلوم ياخشيدير. قادينلار پرده چکميشديلر و قيزتامامين بدنيني يويوب کفنله ييرديلر. قيزتامامي تابوتا قويدولار. من تابوتون اؤنوندن ياپيشديم. مزارليقدا ايکي نفر قاييشيميزي چيخاريب جنازه يه باغلاديق. قيزتامامين جنازه سيني قبيره ساللاديق. قاييشيمي قيزتامامين بئليندن آچارکن: "الويداع قيزتامام، سني اونوتماياجاغام." - دئديم.  

  صاباحيسي کنديميزه يولا دوشدوم. قيزتاماملا اولان خاطيره لريميزين يئرلريني، او موقدس يئرلري گؤرمک اوچون کنديميزه گئتديم 

***

                 قيزتامام تئز-تئز يوخوما گيرير. بعضن اودون ايچينده ياناراق مني ايمدادا چاغيرير. يوخودان اويانيرام  و ... 

10.11.07